32 222-37-33
Odwiedź nas

Historia na weekend. Kolejowe straże pożarne w II RP

04 Cze 2021

Osiągnięcia polskiego kolejnictwa w II RP, szczególnie nowo zbudowane linie i wyprodukowane w chrzanowskim „Fabloku” lokomotywy były przedmiotem narodowej dumy.

Kolejowe straże pożarne powstawały zwykle przy stacjach węzłowych. Jedną z najstarszych w Polsce była Ochotnicza Straż Pożarna Kolejowa w Nowym Sączu założona w 1876 r., licząca w czasach II RP 50 członków. W 1889 r. powstała Straż Pożarna Kolejowa w Stanisławowie, w 1922 r. straż przy Parowozowni I w Krakowie. W 1923 r. zawiązała się kolejowa straż pożarna w Siedlcach. Następnie powstawały straże na stacjach w Łodzi Kaliskiej, Mławie, Dziedzicach, Stróżach, Białymstoku, Aleksandrowie-Kujawskim, Dębicy, Kowlu, Ząbkowicach, Strzemieszycach, Szczakowej, Tarnowie i Równem.

W celu stworzenia podstaw bezpieczeństwa pożarowego na kolei, Główny Związek Straży Pożarnych rozpoczął współpracę z władzami PKP. W strukturach Gł. Związku powstał Dział Kolejowy. Na konsultanta pożarnictwa przy Ministerstwie Komunikacji mianowano w 1924 r. Józefa Tuliszkowskiego. Tuliszkowski rozpoczął pracę od rozeznania warunków w terenie. Do 1927 r. zlustrował 160 obiektów kolejowych. Ramieniem wykonawczym w terenie byli przedstawiciele (inspektorzy) ze związków wojewódzkich straży pożarnych, którzy zajmowali się organizacją szkoleń, prowadzeniem dokumentacji, statystyk, planu ochrony przeciwpożarowej i przyznawaniem odznak za wysługę lat. Tuliszkowski wyruszył w powtórny objazd straży kolejowych w celu skontrolowania postępów. W jego ocenie znakomita większość straży kolejowych polepszyła wyposażenie i zwiększyła sprawność.

Przykładem sikawki znajdującej się na wyposażeniu straży kolejowej jest eksponat z CMP wyprodukowany przez założoną ok. 1861 r. we Wrocławiu firmę F. J. Stumpf. Na metalowej ramie zamocowano pompę ręczną z owalnym powietrznikiem. Mechanizm tłoczny posiada cylindry prosto stojące. Dzięki zastosowaniu przegubu na przedniej osi, wóz potrafi wykonać ostry skręt. Wydajność pompy wynosiła ok. 200 l/min. Sprzęt obsługiwało dwóch strażaków. Charakterystycznym elementem jest przymocowana do cylindra tabliczka z napisem: „Parowozownia Pyskowice”. Pyskowice były prowincjonalnym miastem na Śląsku. Kolej dotarła tam w 1879 r. (linia Opole-Gliwice). Pod koniec XIX w. wybudowano tam parowozownię (obecnie atrakcja turystyczna), w której działała straż kolejowa.

df